De Eerste Wereldoorlog in literatuur



Binnen tien jaar 60 literaire boeken uitgeven die samen een goed beeld geven van de Eerste Wereldoorlog.
Dat is het ambitieuze doel van Fons Oltheten. "Ze moeten niet alleen over de oorlog gaan maar ook literair mooi zijn."

'Johnny got his gun' is een van de eerste boeken die Oltheten in vertaling uitbrengt. De roman van Dalton Trumbo gaat over een zwaargewonde soldaat die wakker wordt in het ziekenhuis en tot zijn verbijstering ontdekt dat hij niet méér is dan een romp en een hoofd. Zijn hoofd kan alleen nog maar denken want hij heeft geen mond meer, geen oren en geen neus. "Adembenemend en angstaanjagend", zegt Oltheten.




De 52-jarige Oltheten heeft na 23 jaar zijn werk als leraar Nederlands opgezegd om zich helemaal te storten op zijn uitgeverij 'Dulce et Decorum'. "Dat is latijn voor 'zacht en eervol'. Met die leugen werden soldaten naar het front gestuurd. Ze waren kanonnenvlees, daar was niets eervols aan."

Zijn werkkamer verraadt de passie van Oltheten: honderden boeken over de oorlog staan er langs de wanden. En dat is nog maar een fractie van wat er allemaal is gepubliceerd over dit onderwerp. Op een plank staat een verroeste huls van een granaat die in '14 - '18 was gevuld met gifgas. "Die oorlog intrigeert me. Hij was afschuwelijk. De omstandigheden waren verschrikkelijk, er werd op een nieuwe manier oorlog gevoerd."

De neerlandicus is geen geschiedkundige. "Ik noem me geen kenner van de Eerste Wereldoorlog. Je moet me niet vragen over details. Veel mensen hebben feitelijke interesse en weten alles over een bepaalde slag. Zo ben ik niet. Bij mij is het literaire interesse."

Omdat de oorlog grotendeels aan het neutrale Nederland voorbijging, zijn er voornamelijk Engels-, Frans- en Duitstalige boeken over verschenen. Ze belichten elk denkbaar aspect van de Eerste Wereldoorlog, van de aanloop tot het einde en alle verschrikkingen daartussen.

Wie denkt dat een uitgeverij die zich specialiseert in literaire boeken over de Eerste Wereldoorlog snel klaar is, heeft het mis. Er zijn duizenden titels. "Er is zoveel prachtige literatuur beschikbaar in het buitenland, maar hier niet. Ik wil uiteindelijk op 11 november 2018, honderd jaar na de oorlog, een bibliotheek hebben uitgegeven die de hele oorlog dekt met romans, verhalen, dagboeken, memoires en ga zo maar door. Ik zoek specifiek naar bepaalde boeken. Ze moeten een aspect van de oorlog belichten, ze moeten opvallend of bijzonder zijn en samen een coherent beeld geven.''

De eerste drie titels die uitkomen zijn:

Compagnie K - William March

Stiltewoorden - Dalton Trumbo (een nieuwe vertaling van Johnny got his gun)

Het Fluitersvertrek - Paul Alverdes


- De presentatie van het eerste boek, Compagnie K van William March, is op 17 februari bij Boekhandel Praamstra in Deventer.